Món trà chanh giã tay ngon cỡ nào mà người trẻ xếp hàng dài đợi mua?
Có dịp tác nghiệp tại huyện A Lưới (Thừa Thiên-Huế), tôi thường được anh em người bản địa nhắn gửi tết này về với bản làng để họ đãi những thức ngon, món lạ chỉ có trong dịp tết. "Anh sẽ không thất vọng đâu! Nhiều người khi ăn Tết Nguyên đán cùng đồng bào đã ví von tết ở thung lũng A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực với rất nhiều món đặc sản của các dân tộc mà không phải ai cũng có dịp thưởng thức một lần trong đời", anh Lê Văn Hôi (33 tuổi, người dân tộc Pa Kôh, trú tại xã Hồng Thượng) mời gọi.Anh Hôi dẫn chứng không phải người địa phương nào cũng một lần được nếm món sâu tre (loài sâu sống trong ống tre - NV) xào lá kiệu, gọi là P'reng. Bởi, trước tháng 9 và sau khoảng tháng 2 - 3 hằng năm, sâu đã chui khỏi thân tre, hóa bướm. Hay món chuột rừng ướp với gừng, ớt hiểm thêm chút muối rồi cho vào ống tre để nướng. Rồi món A choor (một loài cá suối) gói trong mấy lớp lá chuối đem vùi trong than hồng… Đây là những món ăn "có tiền cũng không mua được" bởi nguyên liệu, gia vị đều là những loài đặc hữu chỉ xuất hiện theo mùa và chỉ có ở dãy Trường Sơn. Ngày thường, muốn ăn những món này cũng không có nhưng đến Tết Nguyên đán là rất nhiều gia đình Pa Kôh sửa soạn để mời khách."Trước tết khoảng 1 tháng, trai tráng trong làng hú gọi nhau cắt rừng đi tìm sản vật, dĩ nhiên không phải là động vật hoang dã cấm đánh bắt mà là những con cá suối, ốc, ếch nhái, nòng nọc… Chúng tôi cũng đi hái, đào các loại gia vị như tiêu rừng (mắc khén), gừng, riềng… mang về tích trữ. Đến ngày tết, khách đến chơi nhà, tùy theo món mà chỉ cần mang ra nướng, xào với lá kiệu, nấu với môn thục… là đã có ngay món ăn ngon lành, nóng hổi", anh Hôi cho biết. Trước tết 1 tháng, cộng đồng người Tà Ôi cũng tất bật chuẩn bị những món ăn đậm vị vùng cao. Có những món được làm trước tết cả chục ngày, đặc biệt là các loại bánh làm từ nếp. Cụ bà Căn Hoan (80 tuổi, người Tà Ôi, trú tại xã Hồng Thái) bảo đàn ông đi kiếm mồi nhắm, làm rượu còn đàn bà thì giã gạo, chọn nếp, tìm lá gói bánh. Người Tà Ôi thường chọn các loại gạo nếp bản địa thơm ngon như ra dư, cu cha, trưi… để làm bánh, xôi ống. "Mẹ thường làm để dâng Yàng (Trời - NV) vào dịp tết. Trong đó, bánh a quát khó gói nhất vì phải làm nhọn 2 đầu bằng lá đót tươi rồi cho nếp vào. Khi làm xong, bánh nhìn như 2 chiếc sừng trâu nên còn gọi là bánh sừng trâu. Ăn bánh kèm thịt nướng, rất ngon", cụ Căn Hoan nói. Cụ vẫn làm bánh nếp giã nhuyễn cùng mè đen (adeep man), món bánh đặc biệt đang có nguy cơ thất truyền.Gắn bó nhiều năm với đại ngàn Trường Sơn, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Khánh Phong nhận định vào ngày tết người Tà Ôi thể hiện nét truyền thống qua văn hóa ẩm thực với những món ăn độc đáo, chuẩn bị công phu. "Vì sinh sống ở vùng núi rừng lạnh buốt, di chuyển nhiều nên người Tà Ôi thích ăn khô, mặn, cay. Bởi vậy, hầu hết các món ăn của đồng bào đều được chế biến theo cách nướng, thui, luộc hoặc tái", ông Phong cho hay. Một số món ăn độc đáo vùng cao vào dịp tết có thể kể đến gồm cá và thịt thui ống (cho thịt vào ống tre rồi lấy cùi bắp đậy lại, đặt nướng lăn tròn đều trên than hồng), môn thục cắt thành từng khúc trộn chung với thịt đã ướp sẵn rồi đổ vào ống để thui… Lạ lùng hơn, theo ông Trần Nguyễn Khánh Phong, những món thoạt nghe qua có vẻ sẽ kén người ăn như món thui chim, chuột, cua ủ thối lại là những đặc sản cao cấp. Nguyên liệu sau khi được làm sạch, ướp gia vị cho vào từng ống tre, nứa hoặc quả bầu khô rồi chỉ cần thui trên lửa một vòng cho có hơi nóng, sau đó cất vào gùi hoặc để lên giàn bếp, sau vài ngày mở ra ngửi thấy có mùi là ăn được. Người Tà Ôi cho rằng dịp lễ tết mang những món này ra đãi khách xem như thể hiện tấm lòng quý mến của gia chủ đối với khách.Nghệ nhân ưu tú Hồ Văn Hạnh (77 tuổi, trú tại xã Trung Sơn), người được mệnh danh là "cuốn từ điển sống của đại ngàn Trường Sơn", cho biết lịch nông vụ của cộng đồng các dân tộc ở A Lưới thường kết thúc vào tháng 10 âm lịch, sau đó người dân sẽ ăn tết mừng lúa mới Aza (chọn một ngày từ 6.11 - 24 tháng chạp). Đón Tết Nguyên đán của đất nước, người dân xem như đã gộp 2 cái tết vào chung vui một lần. Vì vậy, các gia đình không tiếc công sức đi tìm sản vật về đãi khách. Những đặc sản của mỗi dân tộc đều được soạn sửa kỳ công, dâng lễ Aza thế nào thì họ dọn tết cũng như thế đó. "Bố thì quan tâm đến "ẩm" hơn "thực". Tết mà! Đàn ông phải có chi nhâm nhi cùng bạn bè mới vui. Bố thích nhất là rượu tr'đin, tức "rượu trời" vì được cất ngay trên đọt cây", già Hạnh khề khà. Là người Pa Kôh nhưng già Hạnh lại thích thứ rượu truyền thống của người Cơ Tu. Theo già, đây là loại rượu thơm ngon nhất ở đại ngàn Trường Sơn, được chiết từ cây tr'đin mọc trong rừng sâu. Người thợ chỉ cần rạch một đường trên thân cây rồi lấy can hứng nước. Bỏ thêm ít vỏ cây chuồn phơi khô, nước sẽ tự lên men cho ra thứ hương vị có một không hai. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hoài Nam (79 tuổi, người dân tộc Cơ Tu, trú tại xã Hồng Hạ) tự hào vì rượu tr'đin được các dân tộc anh em, kể cả người Kinh ở A Lưới, yêu thích và "không có mà bán" vào mỗi dịp tết. Già Nam cho biết người Pa Kôh, Tà Ôi cùng người Cơ Tu còn có một loại rượu tương tự tr'đin là rượu tà vạt được cất từ cây đoác. Cây đoác dễ tìm hơn, nhưng khai thác thì nguy hiểm hơn vì phải trèo cao hơn cây tr'đin. "Đây chắc là những loại rượu duy nhất trên thế giới được lấy trên cây mang về uống mà không cần phải chưng cất", già Nam cười. Tùy vào khẩu vị của mỗi người mà đến tết, đồng bào các dân tộc thiểu số còn nấu rượu nếp (xiêu), ủ rượu cần (a riêu), rượu mía vỏ chuồn (a véc), rượu mây rừng vỏ chuồn (tà via)…Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện A Lưới, nhận định mỗi dân tộc đều có phong tục tết cổ truyền mang màu sắc riêng. Nhưng thật đáng quý khi đồng bào mang "tết riêng" hòa vào "tết chung" của đất nước và các dân tộc vẫn giữ được nét ẩm thực độc đáo, đậm dư vị núi rừng. "Tết đến, nhà nhà lại sửa soạn những món ngon để mời khách. Cảm tưởng tết quê hương A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực của các dân tộc với cơ man là món ăn, thức uống độc lạ… Thú vị hơn, giữa các gia đình còn giao lưu ẩm thực bằng cách trao đổi ống thịt, gùi bánh, chum rượu… để có thể thưởng thức những món mà nhà mình không có. Tết đoàn kết, đầm ấm", bà Thêm chia sẻ.Bóc ngắn, cắn dài
Lá thăm may rủi trong buổi lễ bốc thăm bảng đấu giải bóng đá Thanh Niên sinh viên (TNSV) quốc tế 2025 - cúp THACO sáng 20.3 đã đưa đội Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa nằm ở bảng B, cùng các đối thủ Trường ĐH Công nghệ Nanyang (đến từ Singapore) và Trường ĐH Malaysia. "Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa vinh dự góp mặt ở sân chơi TNSV quốc tế 2025 do Báo Thanh Niên tổ chức. Bên cạnh đó, chức vô địch giải Thanh Niên sinh viên Việt Nam lần III - 2025 cúp THACO đã mang lại cho các cầu thủ niềm tin cao độ. Họ rất hào hứng với sân chơi quốc tế này", HLV Nguyễn Công Thành chia sẻ. "Malaysia và Singapore đều có nền bóng đá phát triển, đi cùng nền kinh tế mạnh. Bởi vậy, họ sẽ chơi tốt đấy".Tuy nhiên, lịch thi đấu mang lại cho rường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa ưu thế rất lớn. Đó là thầy trò ông Nguyễn Công Thành được nghỉ lượt thi đấu đầu tiên. Ở trận mở màn bảng B, Trường ĐH Công nghệ Nanyang sẽ đối đầu Trường ĐH Malaysia. Do vậy, đại diện Việt Nam có thể theo dõi trận đấu, phân tích kỹ lối chơi của đối thủ để "bung bài" cho các trận tiếp theo."Chúng tôi sẽ xem trận đấu, nghiên cứu tình hình thể lực và lối chơi của đối thủ để tìm đấu pháp hợp lý cho trận tiếp theo", ông Nguyễn Công Thành nhận định. "Cả đội sẽ cố gắng hết sức mình".Chức vô địch giải bóng đá Thanh Niên sinh viên Việt Nam lần III - 2025 cúp THACO không chỉ mang lại cho Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa tấm vé dự giải TNSV quốc tế 2025, mà còn giúp thầy trò HLV Nguyễn Công Thành chứng minh đẳng cấp.Cả hành trình bất bại kéo dài 9 trận (từ vòng loại đến vòng chung kết), trong đó có tới 5 trận sạch lưới, cho thấy sức mạnh toàn diện và vững vàng của đại diện xứ Thanh.Với dàn cầu thủ đồng đều 3 tuyến, đan xen hợp lý giữa phẩm chất cá nhân (của những ngôi sao như Lê Văn Thức, Ngân Như Dũng) và sức mạnh tập thể (đấu pháp hợp lý, tinh thần đoàn kết), Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa vững chãi như bức tường thành mà bất cứ đối thủ nào muốn vô địch giải bóng đá TNSV quốc tế 2025 cũng phải vượt qua."Sau chức vô địch tối 16.3, chúng tôi nghỉ thả lỏng 1 ngày, rồi trở lại tập luyện từ 18.3. Chiều nay (20.3), đội bóng Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa sẽ thuê sân 7 để tập luyện", HLV Nguyễn Công Thành tiết lộ quá trình chuẩn bị.Để chuẩn bị cho giải bóng đá TNSV quốc tế 2025, Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa sẽ bổ sung thêm 2 cầu thủ U.19 để làm dày lực lượng. HLV Nguyễn Công Thành muốn lực lượng đội mạnh mẽ hơn nữa, song vẫn phải đảm bảo sự cân bằng giữa công và thủ."2 cầu thủ này có chuyên môn tốt, giúp đội tăng chất lượng thi đấu", HLV của đội Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa chia sẻ. "Sáng nay, các bạn đã có mặt ở TP.HCM để chiều tập luyện ghép quân luôn".Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa sẽ ra sân vào ngày 24 và 26.3, lần lượt gặp các đội Trường ĐH Công nghệ Nanyang và Trường ĐH Malaysia. "Có lẽ chẳng đội nào có thể tin chắc nịch rằng mình sẽ vô địch. Mục tiêu của Trường ĐH VH-TT-DL Thanh Hóa là giao lưu học hỏi, tận dụng cơ hội giao lưu với các đội nước ngoài để tích lũy kinh nghiệm. Đây là cơ hội không phải lúc này cũng đến", HLV Nguyễn Công Thành khẳng định.
Các nguồn vốn vào bất động sản đang bị 'tắc'
Năm 2023, chương trình Cử nhân Kinh Doanh LQT có sự hợp tác giữa Viện Doanh nhân Đương đại LQT, Viện ISB thuộc Đại học Kinh tế TP.HCM và Đại học Western Sydney (Úc). Chương trình được thiết kế dành riêng cho những cá nhân yêu thích kinh doanh và mong muốn khởi nghiệp. Chương trình có sự đồng hành của Tiến sĩ Lý Quí Trung - doanh nhân nổi tiếng với chuỗi nhà hàng Phở 24 và tác giả của nhiều đầu sách về quản trị kinh doanh.Cuộc thi tạo cơ hội cho học sinh khám phá và phát triển ý tưởng kinh doanh, với các khóa học từ doanh nhân giúp trang bị kiến thức về xây dựng kế hoạch kinh doanh. Cuộc thi cũng rèn luyện kỹ năng thuyết trình, tư duy chiến lược và lãnh đạo.Cuộc thi Học Sinh Khởi Nghiệp không chỉ giúp các bạn trẻ có cơ hội học hỏi từ các chuyên gia mà còn là nền tảng thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, là bệ phóng hoàn hảo cho những ai muốn theo đuổi kinh doanh.Thí sinh theo dõi các thông tin và hoạt động của cuộc thi qua các cổng thông tin sau:- Landing page cuộc thi: https://lqt.edu.vn/cuoc-thi-hoc-sinh-khoi-nghiep-cung-nha-sang-lap-doanh-nghiep-viet/- Facebook: https://www.facebook.com/westernsydneyuni/- Website: http://www.lqt.edu.vn- Email: lqtbbus@westernsydney.edu.vn
Đến thời điểm hiện tại, nhiều tỉnh thành đã hoàn tất chế tác linh vật của tết năm nay. Đường đua linh vật đang rộn ràng với đa dạng mô hình rắn từ dễ thương, điệu đà đến dữ dằn, 'độc-lạ', thậm chí gây cười. Mỗi linh vật mang đậm dấu ấn sáng tạo riêng khiến cõi mạng trầm trồỞ một diễn biến khác, làng giải trí Việt đang xôn xao trước thông tin Hoa hậu Quốc tế 2024 Thanh Thủy và ca sĩ Soobin Hoàng Sơn bí mật hẹn hò. Tại một lễ trao giải vào mới đây, cả hai đã có màn tương tác dễ thương khiến người hâm mộ "đứng ngồi không yên".Trong khi đó, tại miền Bắc, sau chuỗi ngày rét buốt thấu xương do không khí lạnh tăng cường, thời tiết bắt đầu có dấu hiệu "dễ chịu" và lặp lại kiểu thời tiết lạnh về đêm và sáng sớm, ban ngày trời nắng mạnh. Đây là kiểu thời tiết lý tưởng để vừa tận hưởng không khí Tết, vừa chuẩn bị cho những chuyến du xuân đầu năm mới.Cũng liên quan đến thời tiết nhưng là một dự báo đáng lo ngại. Theo cơ quan khí tượng, năm 2025 có khả năng ghi nhận nhiều đợt nắng nóng và nắng nóng gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm. Đặc biệt, miền Bắc và miền Trung cần chuẩn bị đối phó với nguy cơ nắng nóng cực đoan trong những tháng tiếp theo.
Tài xế xe container đánh lái 'thần sầu', tránh xe máy điện sang đường ẩu
Trong khi các nghiên cứu trước đây cho thấy ăn cá giúp giảm mức độ khuyết tật ở những người mắc bệnh đa xơ cứng (MS), thì ít nghiên cứu nào khám phá liệu nó có thực sự làm chậm quá trình tiến triển của bệnh hay không.Để điều tra vấn đề này, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 2.719 bệnh nhân MS mới được chẩn đoán - trung bình 38 tuổi - từ nghiên cứu Điều tra dịch tễ học về bệnh đa xơ cứng (EIMS) của Thụy Điển.Trong khi đó, các nhà nghiên cứu theo dõi tiến triển bệnh của từng người tham gia trong tối đa 15 năm bằng thang đánh giá tình trạng khuyết tật mở rộng (EDSS) - công cụ dùng để đo mức độ khuyết tật ở bệnh nhân mắc bệnh đa xơ cứng.Kết quả đã phát hiện ra rằng ăn càng nhiều cá nạc và cá béo càng giúp giảm nguy cơ bị khuyết tật nghiêm trọng cho bệnh nhân MS.Cụ thể, những người tiêu thụ nhiều cá nhất đã giảm 44% nguy cơ khuyết tật nghiêm trọng và giảm 45% nguy cơ khuyết tật độ 3 và giảm 43% nguy cơ tiến triển thành khuyết tật độ 4 so với những người ăn ít hoặc không ăn cá, theo chuyên trang khoa học ScitechDaily.Sau 5 năm, có 288 người tăng lượng cá tiêu thụ và 124 người giảm lượng cá tiêu thụ.Kết quả cho thấy những người tăng lượng cá tiêu thụ từ điểm 2 - 3 lên 5 - 6 trong vòng 5 năm sau khi phát bệnh đã giảm 20% nguy cơ khuyết tật nặng so với những người tiếp tục ăn ít hoặc không ăn cá.Đáng chú ý, những người tăng lượng cá tiêu thụ từ điểm 2 lên 5 - 6, đã giảm đến 56% nguy cơ bị khuyết tật nặng so với những người vẫn ăn ít cá nhất.Các nhà nghiên cứu giải thích rằng sở dĩ ăn cá làm được điều kỳ diệu này là nhờ các chất dinh dưỡng chống viêm và bảo vệ não trong cá. Điều này cho thấy chế độ ăn uống đóng vai trò lớn trong việc kiểm soát MS và các bệnh tương tự.Mặc dù axit béo omega-3, chủ yếu có trong cá béo, có thể góp phần làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, nhưng taurine, một loại axit amin có nhiều trong cá và hải sản, cũng góp phần quan trọng vào tác dụng này.Các tác giả đã kết luận rằng kết quả đã nhấn mạnh vai trò tiềm tàng của chế độ ăn uống, đặc biệt là việc tiêu thụ cá, như một chiến lược điều trị bổ sung cho bệnh MS, theo ScitechDaily.Tuy nhiên, họ cũng cho biết cần nhiều nghiên cứu thêm để xác nhận các phát hiện và khám phá các cơ chế sinh học.Bệnh đa xơ cứng (MS) là căn bệnh trong đó hệ thống miễn dịch tấn công lớp vỏ bảo vệ bao phủ các sợi thần kinh. Từ đó làm gián đoạn sự giao tiếp giữa não và các bộ phận còn lại của cơ thể. Cuối cùng, căn bệnh này có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho các sợi thần kinh.Bệnh có thể gây tê liệt, yếu, khó hoặc không thể đi lại, mất thị lực và các triệu chứng khác. Một số người bệnh nặng có thể mất khả năng tự đi lại hoặc không thể di chuyển. Không có cách chữa khỏi bệnh đa xơ cứng. Tuy nhiên, có những phương pháp điều trị giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi sau các cơn, làm chậm quá trình tiến triển bệnh và kiểm soát các triệu chứng, theo phòng khám Mayo Clinic (Mỹ).
